trfed

2. BEYAZIT DÖNEMİ
(1482-1512)
2.BEYAZIT’IN KİŞİLİĞİ
Sultan 2. Beyazıt 3 aralık 1448'de Dimetoka'da doğdu.Yedi yaşındayken Hadım Ali Paşa nezaretinde Amasya valiliğine tayin edildi.
Amasya Selçuklular'dan beri önemli bir ilim ve kültür merkeziydi. Padişah olacak şehzadelerin yetişmesi için bu vilayette bütün şartlar vardı.
2.Beyazıt çok halim-selim ve dinine bağlı bir padişahtı.Bunun içinde ona Beyazıt-ı Veli denildi.Fatih Sultan Mehmet ilme duyduğu ilgi yüzünden 2.Beyazıt'a iyi bir eğitim verdi.2.Beyazıt Arapça ve Farsça'yı iyi biliyordu. Bunların yanında Çağatay lehçesi ve Uygur alfabesini de öğrendi.Böylece bir padişah olmak için gereken bir çok özelliğe sahip olmuştu.
2.Beyazıt döneminde bazı önemli olaylar olmuştur.Bunları 5 başlık altında inceleyebiliriz;
• Cem Sultan Olayı
• Osmanlı-Memluk İlişkileri
• Osmanlı -Venedik İlişkileri
• Osmanlı -İran İlişkileri ve Şah kulu İsyanı
• Şehzade Selim
CEM SULTAN
3 Mayıs 1481'de Fatih Sultan Mehmet'in ölümü üzerine Amasya'da bulunan şehzade Beyazıt ve Konya'da bulunan Cem Sultan'a Sadrazam Karamani Mehmet Paşa tarafından ulaklar gönderildi.Ancak Cem Sultan'a gönderilen haberci yolda Anadolu Beylerbeyi Sinan Paşa tarafından yakalandı.Cem Sultan babasının vefatını dört gün sonra öğrenebildi.
Şehzade Beyazıt 21 Mayıs 1481'de devlet idaresini eline aldı.Cem Sultan ise 4000 kadar askeriyle 27 Mayıs 1481'de İnegöl önlerine geldi.2. Beyazıt da ordusunu Cem Sultanın üzerine gönderdi.4 Haziran'da yapılan savaşı Cem Sultan yendi.Bunun üzerine Bursa'da padişahlığını ilan ederek kendi adına hutbe okutup para bastırdı.Çok geçmeden 2.Beyazıt'a bir mektup gönderen Cem Sultan Osmanlı topraklarını eşit olarak paylaşmayı teklif etti.Bu teklif karşısında 2.Beyazıt ordusuyla birlikte Cem Sultanın üzerine yürüdü.Yapılan savaşı kaybeden Cem Sultan Konya'ya geldi.Daha sonra ailesini de alarak Kahire'ye gitti.Burada Memlüklülere sığınmıştır.Cem Sultan 2. Beyazıt'tan bir mektup aldı.Bu mektupta Padişahlıktan vazgeçtiği takdirde kendine bir milyon akçe ödeneceğini belirtiyordu.Ancak Cem Sultan bunu kabul etmedi.Cem Sultan tekrar ülkesine döndü.
27 Mayıs 1482'de Konya'yı kuşatan Cem Sultan,Sultan 2. Beyazıt'ın yaklaşması üzerine kuşatmayı kaldırarak Ankara'ya gitti.Oradan da tekrar Mısır'a gidecekti.Ancak yollar tutulmuş vaziyetteydi.Bu sırada Rodos Şövalyeleri Cem Sultanı Rodos'a davet etti.Burada Cem Sultanın esirlik hayatı başlamıştır.Cem Sultan daha sonra Fransa'ya gönderildi.Cem Sultanın Fransa'dan başka bir ülkenin eline geçmesini Osmanlı Devleti açısından sakıncalı gören 2. Beyazıt,Fransa'ya bir elçi göndererek Cem Sultanın Fransa'da tutulmasını istedi.Cem Sultanı kullanmak isteyenlerden biriside Papaydı.Papa, Cem Sultanı bahane ederek Osmanlı Devletine karşı bir Haçlı Seferi düzenlenmesini istiyordu.Ancak bunda başarılı olamadı.Cem Sultan 13 yıl esir hayatı yaşadı.En son Papanın elinden Fransız kralı tarafından kurtarılmış ancak Bunca olaydan sonra 25 Şubat 1495'te vefat etmiştir.2.Beyazıt bu olaya çok üzüldü ve üç gün yas ilan etti.
CEM SULTAN OLAYININ OSMANLI DEVLETİNE ETKİLERİ
• Cem Sultanın Hıristiyanların eline geçmesi, batılı devletlerin Osmanlı Devletinin iç işlerine karışmasına neden olmuştur.
• Osmanlıların batıda ki fetihlerinin durmasına neden olmuştur.
• Cem Sultanın Memluklülere sığındığı dönemde bu devlet tarafından padişah
gibi karşılanıp,himaye görmesi Osm-Memluk ilişkilerinin daha da bozulmasına sebep
oldu.
2.Beyazıt'ın ilk yılları Cem Sultan sorunu sebebiyle sönük geçmiştir Cem Sultanın vefatıyla 2.Beyazıt siyasi ve askeri faaliyetlerine Rumeli'de de devam etti
Bosna Fatih Sultan Mehmet döneminde alınmıştı. Hersek ise henüz alınamamıştı. 1483'te yapılan akınlar sonucu bu bölge kesin olarak Osmanlı Devletine katıldı. Boğdan vergiye bağlandı. Boğdan prensliğine bağlı Kilya (15 Temmuz 1484) ve Akkerman (9 Ağustos 1484) kaleleri fethedildi.Bu sırada Osmanlı-Memluk ilişkileri iyice bozulmuştur.
OSMANLI- MEMLÜK İLİŞKİLERİ
Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulma sebepleri;
• Fatih Sultan Mehmet Döneminde Hicaz su yolları meselesi Fatih Memluk
Sultanına Mekke yolunda gerekli önlemlerin alınarak hacıların rahatça seyahat etmelerinin sağlanmasını rica etmişti. Ancak Memlüklüler bu isteği iç işlerine karışma şeklinde yorumlamıştı.
• Memlüklülerin Cem Sultanı himaye etmeleri.
• Osmanlı ile Memluklu arasında yer alan Dulkadiroğluları beyliği yüzünden iki Devletin çekişmesi.
Sonuç olarak Osmanlı ile Memluklüler arasında 8 yıl süren savaş yaşandı. Bu savaş süresince iki taraf birbirlerine karşı üstünlük sağlayamadılar.
OSMANLI- VENEDİK İLİŞKİLERİ
İstanbul'un alınmasıyla ekonomik alanda en çok zarar gören Devlet Venedik olmuştu. Fatih Sultan Mehmet zamanında kendilerine kapitülasyonlar verilmiş ve bu sayede Haçlı birliğinden ayrılmışlardı. Fakat Venedik her zaman için Osmanlı aleyhtarı bir politika izleyerek,zaman zaman Mora halkını kışkırtıyordu. 2.Beyazıt bu sorunu kökünden çözmeye ve Venediklilerin elinde kalan yerleri de almaya karar verdi.
Karadan ve denizden yapılan kuşatmayla İne bahtı(1499),ardından Moron, Koron, Navarın kaleleri ele geçirildi. Yunan adlarının da fethedilmesi üzerine,Osmanlılarla başa çıkamayacağını anlayan Venedikliler barış istediler. Yapılan barış antlaşması sonunda Osmanlının fethettiği yerler tekrar Venediklilere verildi.
OSMANLI İRAN İLİŞKİLERİ VE ŞAHKULU İSYANI
2.Beyazıt döneminde İran'a Saf eviler hakim oldu. 1501'de Tebriz'i alan Şah İsmail giderek kuvvetleniyordu. Anadolu'da da kendine ve mezhebine bir çok yandaş buldu. Bir çok Türkmen'i de yanına aldı. İran ve Azerbaycan'da etkisini gösteren Şah İsmail, Doğu Anadolu'da Osmanlı Devletini ciddi derecede tehdit etmeye başladı. Anadolu'ya birçok Şii propagandacı yollayan Şah İsmail bu sayede Anadolu'ya hakim olmak istiyordu.
Propaganda faaliyetleri etkisini göstermeye başlamıştı.9 Nisan 1511'de Hamideli ve Teke taraflarında Şah Kulu adında bir Şah İsmail taraftarı isyan çıkardı. Bu isyan güçlükle bastırıldı.Şah Kulu yakalanarak idam edildi. Sultan 2.Beyazıt'ın son dönemlerinde ortaya çıkan bu isyan ülkeyi bunalıma sürükledi.Şehzadeler arasında babalarına ve birbirlerine karşı mücadele başladı.
ŞEHZADE SELİM
2.Beyazıt'ın oğullarından Ahmet,Korkut ve Selim dışındakiler babalarının
sağlığında ölmüştür.
Şehzade Ahmet Amasya da,
Şehzade Korkut Manisa da,
Şehzade Selim Trabzon da valiydiler.
Şehzade Selim'in özellikle askeri kişiliği,Trabzon bölgesinde Ak koyunlulara karşı izlediği siyaset ve Şah Kulu isyanındaki baskıcı tutumları nedeniyle kardeşlerini bertaraf edip babasına karşı saltanat mücadelesine girmiştir.
Yeniçerinin desteğini alan Selim tahta geçti. 2.Beyazıt ise 24 Nisan 1512'de tahtan çekilmiştir. Bu olaydan sonra bir ay kadar daha yaşadı ve 26 Mayıs 1512'de vefat etti.

__________________